Fergana olayları ve etnik temizlik-4- - Fergana olayları ve etnik temizlik - Каталог файлов - AHISKA TÜRKLERİ
Ahıska Türkleri-Турки Месхетинцы

Главная-Ana sayfa | Регистрация  | Вход
Çarşamba-Среда, 07-12-16, 19:16:37
Приветствую Вас Гость-Misafir | RSS
Меню сайта
Наш опрос
Оцените наш сайт - Siteyi değerlendirin
Всего ответов: 1132
Главная-Ana sayfa » Файлы-Dosyalar  » Fergana olayları ve etnik temizlik

Fergana olayları ve etnik temizlik-4-
[ ] 25-06-09, 12:51:28
Fergana olayları ve etnik temizlik-4-
Asıl ciddi saldırılar, talan, yağma, yakma öldürme olayları 3-12 Haziran 1989 tarihleri arasında yaşandı.
Cuma, 05 Eylül 2008 14:45

A. Aydoğan Kalabalık / Bişkek

Küçük gruplar arasında yaşanan kavaglar, 23 Mayıs 1989 tarihinde Kuvasay'da şekil değiştirerek iki gün devam eden büyük bir çatışmaya dönüştü. Özbek, Tacik ve Ahıska Türleri arasındaki bu büyük çatışmada polis, grupları bazen ikna etmiş, bazen de zor kullanmak zorunda kalmıştı. Diğer şehirlerden yaklaşık 300 kişilik takviye gücün gelmesi neticesinde polis olayları bastırdı.

İlk can kaybının yaşandığı bu çatışmada 58 kişi yaralandı. Bunlardan 32'si hastaneye kaldırıldı diğerleri ayakta tedavi edildi. Bu çatışmada yaralanan 26 yaşındaki İkrom Abdurrahmanov adındaki Tacik genç, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.

One of the numerous Uzbek checkpoints by DDPN.net.

Olaylar ciddi bir dönemece girmişti, kimliği belirsiz şahıslar tarafından özellikle de Ahıska Türkleri hakkında başlatılan karalama kampanyası, halkları özellikle de gençleri oldukça etkilemekteydi.

Türklerin Özbeklere eziyet ettikleri, Özbeklerle alay ettikleri, Özbek kadınlara tecavüz ettikleri, bira şişelerini idrarla doldurdukları, çocuk bahçesine girerek Özbek çocuklarını öldürüp parçalara ayırdıkları söyleniyordu. Hatta öldürülüp parçalara ayrılan Özbek çocuklarının fotoğraflarının bulunduğu, bu fotoğrafların halka dağıtıldığı söylentileri de oldukça yayılmıştı.

Fergana Valley by DDPN.net.

Yönetim, Kuvasay'daki olaylardan ve halklar arasında yayılan dedikodulardan tedirgin olmuş olacak ki, 2 Haziranda Kuvasay olaylarını değerlendirmek için Fergana Bölge Komitesini olağanüstü toplandı. Toplantı sonunda emniyet güçlerinin takviye edilmesi kararlaştırıldı. Ayrıca Kuvasay şehrinde meydana gelen çatışmaları 'holiganlık' olarak yorumlayan bir kararname, üyeler tarafından imzalanalıp yayınlandı.

Kamchik pass panorama, Uzbekistan by DDPN.net.

Bunun manası, öldürülen Tacik gencin katillerinin cinayet suçundan değil de holiganlık suçundan yargılanacak olmasıydı. Holiganlık sonucunda adam öldürmenin cezasıyla, normal cinayetin cezası arasında dağlar kadar fark vardı.

Böyle bir karar, olayları engeller mi, yoksa teşvik mi eder? Yorumu onu aziz okuyucuya bırakıyorum.

Gün gün Fergana olayları

Kararnameden sonra Fergana bölgesindeki olayların rengi ve şekli tamamen değişti. Asıl ciddi saldırılar, talan, yağma, yakma öldürme olayları 3-12 Haziran 1989 tarihleri arasında yaşandı. Çatışmalarla ilgili medya ve güvenlik güçleri bazı yöneticilerinin raporlarında yer alan kayıtaları aşağıya aldık.

3 Haziran 1989:
3 Haziranda 'Birlik' temsilcileri Taşlak'ta, bu hareketin ilçe bölümünün kurulması için miting düzenlemek istedi. (Birlik kurucuları kurultayı 27-28 Mayısta Taşkent'te yapılmıştı). Yönetim durumdan endişe duymaktaydı, yeni çatışmaların olabileceği ihtimalinden çekiniyordu.

Taşlak'a Fergana Bölgesi emniyet müdürlüğünden ilave güvenlik güçleri gönderildi. Mitingi düzenleyenler 2 Haziranda bölge savcılığına çağrılarak, olası sonuçlar hakkında uyarıldı. Akabinde Birlikçiler miting düzenlemekten vaz geçtiklerini bildirdi.

Ancak, 3 Haziran sabahı Taşlak'ta kalabalık bir genç grup toplanmaya başladı. Oldukça saldırgan oldukları gözlenen bu grup, direk Türklerin yaşadığı mahalle ve sokaklara yöneldi. Ahıska Türklerinin evlerini ateşe veren sahiplerine ise acımasızca saldıran bu kalabalık grup, daha sonra Komsomolskiy köyüne yöneldi.

Fergana Valley by DDPN.net.

İçişleri askerleri müdahale etti ancak, kalabalığı durduramadı. Neticede Komsomolskiy'deki Türklerin evleri talan edilerek ateşe verildi. Yağmacıların bir kısmı Taşlak'a dönerek Türklere saldırılara devam etti. Ahıskalıklar adına İlk cinayet olayları o gün meydana geldi.

Kamchik pass panorama, Uzbekistan by DDPN.net.

Saldıranlardan kaçan Türkler, parti ilçe komitesi binasında polis korumasına sığındılar. Akşama doğru 300-400 kişilik bir başka grup Margilan'daki Türklerin evlerini talan ederek ateşe verdi. O gün Fergana'da da Türklere saldırılar düzenlendiği haberleri geldi.

Kamchik pass by DDPN.net.

4 Haziran 1989:
4 Haziran sabahından itibaren Taşlak'ta yaşayan Türkler özel otobüslerle parti ilçe komitesi binasına taşındı. Parti binasında 500'den fazla Türk toplanmıştı. 3 Haziranı 4 Hazirana bağlayan gece, Fergana'ya SSCB İçişleri Bakanlığı İç orduları birlikleri gelmeye başladı. Sabahtan itibaren Fergana'da, Margilan'da ve Taşlak'ta Türklere saldırılar ve evleri ateşe verme olayları yeniden başladı.

Yağmalar Türklerin yaşadıkları diğer yerlere de sıçramıştı. Düzensiz kalabalıklar, polisin daha evvel tutukladıkları göstericileri serbest bırakmalarını ve Türkleri cezalandırmak üzere kendilerine vermelerini talep ediyordu.

Sonuçta göstericiler, Özbekistan Komünist partisi ilçe komitesi binası ve Taşlak Emniyet Müdürlüğü binasına da saldırdı, binalarda kısmı hasarlar meydana geldi. Polislerin emniyet müdürlüğü binasını göstericilerden temizlemesine rağmen, kalabalık dört saat boyunca binayı kuşatma altında tuttu. 15 polis memuru yaralandı bir polis şehit oldu.

Margilan'da da düzensizlikler devam etti. 4 Haziran sabahında 'Uvaysiy' sineması önünde miting yapıldı. Kalabalığın talebi üzerine parti şehir komitesinin birinci katibi H.Y.Muhitdinova konuşma yaptı. Muhitdinova'nın itidal çağrılarına rağmen mitingi organize eden konuşmacılardan bazıları taleplerini ifade etti bunlar:
1.Şehir komitesi binasındaki Türklerin kendilerine teslim edilmesi,
2. Evvelki gün tutuklanan göstericilerin serbest bırakılması,
3. Türklerin kendileri tarafından cezalandırılmasına engel olunmamasıydı.
Günün ikinci yarısında kalabalık Margilan şehir komitesi binasında girip arama yaptı ancak, güvenlik güçleri göstericiler gelmeden Türkleri oradan götürmeyi başarmışlardı.

4 Haziranda Fergana'da durum:
Sabahtan itibaren şehir merkezinde, ellerinde sopa ve demir parçaları bulunan heyecanlı gençler toplanmaya başladı. Grup otomobil ve gazete bayiilerini parçalıyor ve geçen yayalara saldırıyordu. S.N.Abaşin'in ifadesine göre, grubun hareketleri 'Gönüllü bölüklerin' faaliyetlerini çağrıştırıyordu.

Şehirde polis ve diğer güvenlik güçleri görünmüyordu. Kalabalık parti bölge komitesi binasını kuşatarak, içeri girmeye çalışıyor, binayı taşa tutuyordu. Bir küçük gurup içeri girmeyi dahi başardı.

Gündüz 200-300 kişilik bir kalabalık havalimanı yakınındaki Türk evlerini ateşe verdi. Akşama doğru durum daha da kötüleşti; şehir ve etrafındaki köylerde yağmalar başladı.
Bu günde Ahunbaba ilçesi Frunze kolhozunun Surhtepa köyünde yerli gençler Türklere saldırdı. Halkı evden çıkararak evleri ateşe verdi.

5 Haziran 1989:
5 Haziran sabahında SSCB İç Orduları takviye edilerek 6 bin kişilik takviye yapıldı. Gün boyunca 8500 asker ve 1500 polis okulu öğrencisi görevlendirildi. Bu gün çatışmaların merkezi Fergana'ya çekilmişti. Şehir merkezinde Lenin Meydanında ve Fergana parti bölge komitesi binası önünde planlanmayan mitingler yapıldı.

Kalabalık Parti binasına girmeye başardı. Binaya sığınan Ahıska Türkleri başka bölgeye nakledilmişti. Şehirde ve kenar mahallelerdeki önceden işaretlenmiş olan Türklere ait evler yağma ediliyor ateşe veriliyordu.

5 Haziranda bir grup genç Kuvasay'da da toplandı ancak, polis tarafından dağıtıldı. Fergana'da ve diğer yerleşim birimlerinde 5 Haziran günü akşamına doğru genel durumda bir sakinleşte istikrar gözlendi. Fergana'da polis ve İç Orduları birlikleri kontrolü ele geçirdi.

6 Haziran 1989:
6 Haziran diğer günlere göre oldukça sakin geçti. Kütlesel düzensizlik, çatışma, yağma ve yakma olayları neredeyse hiç yaşanmadı. Gündüz veya akşama doğru Fergana'da İç Orduya ait kuvvetler devriye geziyordu. Güvenlik güçleri Fergana'ya giden ana yolları kontrol altına aldı. Bu gün de bazı küçük olaylar medyaya yansıdı ancak genelde sakin geçti.

7 Haziran 1989:
Bu gün olayların merkezi Fergana Bölgesinin kuzey kısmına yani Hokand'a taşındı. Hokand'da o dönemde 1500 civarında Ahıska Türkü yaşıyordu. Burada son derece garip bir durum gözlenmişti. Bir kaç gün önce Hokand'da yaşayan Türkler şehri terk etmek istemiş, şehir çıkışlarını tutan polis birimleri onları tekrar geri şehre göndermişti.
Öğleden sonra, Riştan, Frunze, Taşlak, Namangan gibi yakın bölgelerde toplanan gençler kamyon, otobüs ve traktörlerle Hokand'da doğru yola çıktı. Kalabalık tuğla fabrikasını ve Hokand İçişleri Bakanlığı Şubesini ele geçirdi. Burada tutuklu bulunan 68 mahkum zor kullanılarak serbest bırakıldı. Bazı kaynaklarda göstericilerin isteği üzerine tutukluları, yönetimin serbest bıraktığını iddia ediliyor.

Saldırganlar İçişleri bakanlığı şehir şubesindeyken yerel yönetim, şehirde yaşan Ahıska Türklerini otogarda ve sanatoryumda toplamayı başardı. Resmi verilere göre bu sebepten dolayı o gün can kaybı olmadı.

Şehrin içine dağılan yağmacılar evleri yıkıp yakıyorlardı olaylar tamamen kontrolden çıkmıştı. Sadece Türklerin değil yerli Özbeklerin de evlerini yakmaya başladılar. Şehir polis binasına da girmeye çalışan saldırganlar, daha evvel tutuklananları ve orada korunduklarını zannettikleri Türkleri talep ediyorlardı.

Aynı gün Hokand'ın kuzeyinde yer alan Kirov ilçesinde terk edilen evlerin (herhalde Türklerin evleri) yağmalandığı gözlendi. ilçenin bir kaç yerleşim birimlerinde polis karakolları basıldı ve polislerin silahları ellerinden alındı.

Ardından İç Ordu kuvvetleri helikopterlerle takviye edildi. İç işleri kuvvetleri Emniyet müdürlüğü binasını geri aldı ve saldırganları dağıtmak için kalabalığın üzerine ateş açtı.

8 Haziran 1989:
8 Haziran sabahı Hokand'da yine çatışmalar çıktı. Hokand'ın 8 km. kuzeyindeki Dangara, 20 km. uzağında yer alan Yaypan ve 15 km mesafede yeralan Gorskiy kasabalarında da olaylar meydana geldi.

Günün ilk yarısında Hokand'da toplanan gruba yakın köy ve ilçelerinden takviye gençler geldi. Sabah saldırganlar, şehrin merkezinde, komünist partisi şehir komitesi binası yakınındaki Oktyabr meydanı ve Oktyabr parkında toplandı.

Parti binasının önüne doğru yürüyen binlerce kişi güvenlik güçlerinin engeliyle karşılaştı. Göstericilerin talepleri: Türkleri, 7 Haziranda şehir emniyet müdürlüğü önündeki kalabalığa ateş açan polisler ve daha önce tutuklanan göstericilerin serbest bırakılmasıydı.

Resmi kaynaklara göre havaya atılan uyarı ateşinden sonra göstericiler dağıldı. İkinci versiyona göre ise, kalabalığın içinden havaya ateş edildikten sonra göstericiler dağıldı.
Kalabalık öğleden sonra, şehir emniyet müdürlüğü binasını tekrar kuşatmaya çalıştı, fakat çabuk geri püskürtüldü. Kalabalık demir yolu istasyonunu ve yakıt taşıyan bir yük trenini ele geçirmeyi başardı. Bir varilden yakıt akıtılmıştı, eğer tutuklananlar serbest bırakılmazsa ve Türkler ile göstericilere ateş açan polisler teslim edilmezse, trenin havaya uçurulacağı tehdidinde bulunuldu.

Göstericiler o gün Novo Hokand kimya fabrikası, yağ fabrikası gibi toplam 12 işletmeyi ele geçirdi. Tüm bu işletmeler ve demir yolu istasyonu yük trenleri ile birlikte, kısa süre içerisinde İçişleri özel timi tarafından geri alındı.

Şehir kenarlarında Türklere ait evler yağmalanmaya ve yakılmaya devam ediliyordu, yerli bir kaç polislerin evleri de yakılmıştı. Göstericiler evvelki gün Türklerin sığındığı otobüs grajına da saldırmaya çalışmışlar fakat geri püskürtülmüşlerdi. Türklerin çoğu evvelki gün şehirden tahliye edilmişti, kalan 60 kişi ise helikopter ile tehliye edildi.
Bu gün olaylar her tarafa yayılmış gibiydi. Fergana ve Hokand şehirlerinin ortasında yer alan Riştan'da da miting düzenlendi. İki veya üç bin civarında katılımcının varlığı gözlendi. Katılımcılar pamuk ve dut ağacı fiyatlarının artırılmasını talep ediyorlardı. İlçe lise müdürünün ifade ettiğine göre, en saldırgan olan grup Hokand'a doğru yola çıktı.
Bir grup Yaypan şehrinde tutukluları serbest bırakmak ve silah ele geçirmek için ilçe emniyet müdürlüğünü kuşattı. Savcılık binasına da saldıranlar, emniyet güçleri tarafından kuşatılarak, üzerlerine normal kurşunlarla ateş açıldı.
O gün yağmacılar, gündüz ve gece boyunca ele geçirdikleri otomobillerle bütün Fergana bölgesini dolaşıp, Ahıskalıların evlerini ateşe verdi, yağmaladı, direnenleri dövdü gerekirse öldürdü.
Dördüncü bölümün sonu...
 
Категория: Fergana olayları ve etnik temizlik | Добавил: AHISKA
Просмотров: 1307 Kere izlendi| Загрузок: 0Kere indirildi | Рейтинг-Reyting: 5.0/1 |
Всего комментариев-Yorum sayısı: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Друзья сайта

Статистика

Online: 1
Гостей-Misafirler: 1
Пользователей-Kullanıcılar: 0

Copyright MyCorp © 2016 |